Gryzonie, słonie i gruboskórne

Gryzonie

Wiewiórka należąca do gryzoniów ma łapki zakończone pazurami i przytrzymuje nimi orzeszki, które nad wszelki pokarm przekłada. Wiewiórka żywi się roślinnymi pokarmami i wcale kłów nie posiada. Jej zęby trzonowe, podobnie jak zwierząt roślinożernych, wyglądają inaczej niż zęby trzonowe mięsożernych bo nie mają na koronie sęczków, ale są płaskie i posiadają poprzeczne fałdy, szkliste i twarde.

Za siekaczami znajduje się szczerba, bo kły wcale się tu nie rozwijają. Cztery siekacze wiewiórki są tylko z przodu pokryte szkliwem. Nieoszkliwiona reszta tych zębów, miększa, zużywa się łatwiej przez co wierzchołek zęba ma zawsze ostrą krawędź. Siekacze rosną wiewiórce ciągle w miarę zużywania się, a takie siekacze mają wszystkie gryzonie. Wiewiórka jest u nas ruda, ale na północy w zimie jest popielata. Jej lekkie, lecz trwałe futerko z grzbietów nazywa się popielicami z brzuszków bielistkami.

Gryzonie są przeważnie szkodnikami. Należą do nich np. myszy, szczury, susły i tatrzański świstak. Zając i pokrewne mu gryzonie mają tylne kończyny długie, do skakania sposobne. Z jego sierści robi się pilśń na kapelusze, a mięso jest smaczne. Pokrewny królik jest u nas zwierzęciem domowym. Bóbr jest gryzoniem ziemnowodnym, ma palce nóg spięte błoną, co mu ułatwia pływanie. Bóbr ma ogon szeroki i płaski, łuskami okryty, na którym się może dobrze opierać na lądzie. Bobry budują sobie zmyślnie wspólne mieszkania na zimę. Ich futro jest bardzo cenione; futro amerykańskiego bobra nazywają małpami.

Słonie

Słonie są to największe zwierzęta lądowe; mają bowiem do 5 m długości, a są na blisko 4 m wysokie. Ciało ich jest niezgrabne, nogi mają grube jak słupy, bez widocznych zgięć, z palcami ukrytymi w skórze, z której wyrastają tylko rogowe kopytka. Ich skóra jest prawie naga; głowę mają dużą, uszy wielkie, obwisłe, nos przedłużony w trąbę, której używają jak ręki do wykonywania różnorodnych czynności, np. do ujmowania pokarmu, do picia, a także do obrony lub napaści. Słonie mają w górnej szczęce dwa wystające, wygięte siekacze, niewłaściwie nazywane kłami; z tych zębów pochodzi tak zwana kość słoniowa. Oprócz siekaczy mają słonie tylko cztery ogromne zęby trzonowe, które się z czasem zużywają, ale w miarę ich zużycia odrastają słoniom nowe zęby trzonowe.

Mimo ociężałej budowy słonie są roztropne i zmyślne; żyją w Azji i w Afryce, dają się obłaskawiać, a jako zwierzęta pociągowe i juczne oddają panom swoim nieocenione usługi. Polują też z niemi (Ryc. 235) zwłaszcza na tygrysy.

Gruboskórne

Świnia domowa ma wszystkie rodzaje zębów, kły wystające z pyska, a na nogach cztery palce okryte racicami, z których jednak tylko dwa średnie służą do stąpania. Świnia jest wszystkożerna; pokarmu nie przeżuwa. Pochodzi od dzika żyjącego po lasach i żywiącego się żołędziami, bukwią oraz innym pokarmem. Świnia pożyteczna jest człowiekowi tłuszczem i mięsem, po części także szczecią, którą jest porosła wzdłuż grzbietu.

Duży a niezgrabny hipopotam żyje nad wodami w Afryce żywi się roślinami, pływa doskonale, ma cztery równe kopytka na nogach. Jego kły zastępują kość słoniową. Skórę ma szczególnie grubą. Używano jej do niedawna jako gumy do wycierania śladów ołówka na papierze.

Gruboskórne mają po cztery kopytka, podobnie jak przeżuwające, ale nie przeżuwają pokarmu.